Deze blog is gemaakt door Carel Lanters voor Spijkercollectie.

In de wijkkrant verschijnt een afdruk van een pinhole-foto, 

gemaakt in de watertuin.

Omdat ik hier meer interessante opnamen maakte, is deze blog beschikbaar, zodat u de hele serie kunt bekijken. 

Eerst even een korte uitleg over het verschijnsel

Camera obscura

Een pinhole-camera werkt als volgt: het kleine gaatje in de lichtdichte doos geeft op de andere zijde een omgekeerd beeld van de werkelijkheid weer. Door tegen die zijde lichtgevoelig materiaal (zoals fotopapier) te plaatsen, blijft het beeld bewaard (als een foto).

In de zestiende eeuw werden de eerste pinhole-camera’s gemaakt. De voorloper van de pinhole is de camera obscura, dat is Latijns voor donkere kamer.

Veel schilders maakten gebruik van een camera obscura om zo de werkelijkheid beter te kunnen schilderen. Door een spiegel in de lijn van het licht te plaatsen, konden ze het beeld weer omgekeerd zien. Al in de vijftiende eeuw beschreef Leonardo da Vinci hoe je een beeld kon projecteren op een doorzichtig scherm zodat je dit kon overtrekken.

Overal even (on)scherp

Het enige verschil tussen de camera obscura en de eerste fotocamera is fotopapier of ander lichtgevoelig materiaal. Plaats dit tegenover het kleine gaatje in de doos en je maakt een foto! Hoe kleiner het gaatje, des te scherper de foto, maar ook des te kleiner de hoeveelheid opgevangen licht. Soms kan de belichtingstijd uren of zelfs dagen zijn. Zo is de belichtingstijd van de foto bovenaan de pagina twintig minuten.

De scherpte van het verkregen beeld, hangt af van de grootte van het gaatje en van de afstand tussen het gaatje en de film of beeldchip. Over het algemeen geldt: hoe kleiner het gaatje, hoe scherper het beeld. Het beeld is overal even scherp en er hoeft dus ook niet scherp gesteld te worden.

Pinhole effect

Een pinhole camera registreert de werkelijkheid op een totaal andere manier dan een gewone camera. De lange belichtingstijden en de (on)scherpte geven foto’s een geheel eigen sfeer. Een bekend effect van pinhole fotografie is het zogenaamde vignette, een donkere verkleuring aan de randen van de foto, veroorzaakt doordat het langer duurt voordat het licht via de pinhole de hoeken bereikt. Doordat de randen donker zijn, wordt je blik automatisch naar het midden – waar het lichter is – getrokken.

Moderne pinhole fotografie

Nog steeds werken fotografen volgens het principe van de pinhole. 

Carel Lanters

Carel maakt als beeldend kunstenaar objecten en beelden voor tentoonstellingen. Daarnaast werkt hij in opdracht aan grotere sculpturen voor de publieke ruimte. Een overzicht vindt u op carellanters.blogspot.com 

Naast beeldend werk werkt hij ook akoestisch: hij bespeelt de toonbeelden, hoorns afgeleid van takvormen. En de Ierse pipes, de uilleann pipes.

Zijn fotografische werk omvat stereo fotografie en pinhole fotografie.

Stereo opnamen maakt hij met de Realist, een Amerikaanse camera uit de vijftiger jaren.

Pinhole opnamen worden gemaakt met de Holga 120 WPC, een Russische camera van plastic. Het gaatje is 0,3 mm klein hetgeen overeen komt met een diafragma van 135 

En de Undo 120 multi format, een houten pinhole camera handmatig gebouwd in Slovenië. Het gaatje is 0,3 mm klein hetgeen overeen komt met een diafragma van 135